HESAM ASHOORI
۵ ماه قبل
مسجد و مدرسه حیدریه قزوین شناسنامهی آجرکاری و گچبری ایران است. جایی که هر کتیبه و نقشش دلیلی تاریخی دارد و شکوهِ عصر سلجوقی را در کالبد یک بنایِ خشتی زنده نگه داشته است. ریشههای ساسانی: مانند بسیاری از مساجد کهن، پیِ این بنا بر ویرانههای یک آتشکدهی ساسانی گذاشته شده است. بسیاری معتقدند این همان «جامع اصحاب ابوحنیفه» است که در متون تاریخی از آن یاد شده. شاهکار گچبری: غنای بصری حیدریه در محراب و کتیبههای آن نهفته است. گچبریهای این بنا به قدری دقیق و هنرمندانه هستند که در کتابهای معماری جهان به عنوان نمونههای شاخص تدریس میشوند. کتیبههای کوفیِ گلدار، مارپیچ و مشبک که با رنگ آبی لاجوردی تزیین شدهاند، اوجِ هنرِ خطاطی با گچ را نشان میدهند. سقفِ آهنی: گنبد اصلی مسجد در اثر زلزلهی سال ۵۱۳ هجری شکاف برداشت و بعدها فروریخت. امروزه برای حفاظت از آن تزییناتِ بینظیر، یک سقف شیروانی آهنی روی بنا کشیده شده که اگرچه با معماری اصیلش همخوان نیست، اما مانع از نابودیِ کاملِ گچبریها شده است. تغییر کاربری: در دورهی قاجار، با اضافهکردن حجرههایی در اطراف، این فضا به مدرسه تبدیل شد. تا همین سالهای اخیر نیز بخشی از محوطهی آن در اختیار یک مدرسهی ابتدایی بود و صدای هیاهوی بچهها با سکوتِ سنگینِ تاریخ گره خورده بود. نکات مهم: محرابِ سلجوقی: به جرات میتوان گفت محرابِ حیدریه یکی از باشکوهترین محرابهای دوران سلجوقی در کل ایران است؛ تضادِ آجرکاری ساده با پیچیدگیِ گچبریهای اطراف آن، هوشِ معمار را به رُخ میکشد. لوکیشن: این بنا در محلهی قدیمی «بلاغی» (پنبهریسه) قرار دارد. بافت اطرافش هنوز حال و هوای قزوینِ قدیم را دارد و قدم زدن در آن لذتبخش است. هماهنگی: گفته میشود معمار این بنا و مسجد جامع عتیق قزوین احتمالاً یک نفر بوده است؛ شباهت عجیبِ نقشونگارهای این دو بنا گویای این ادعاست.