HESAM ASHOORI
۵ ماه قبل
آرامگاه حمدالله مستوفی، که محلیها به آن گنبد دراز هم میگویند، مدفن یکی از بزرگترین مورخان، جغرافیدانان و شاعران قرن هشتم هجری است. این بنا با آن گنبد فیروزهای مخروطی و رک (مدور)، جواهری در بافت قدیمی محله «پنبهریسه» قزوین است که سبک معماری ایلخانی را به زیباترین شکل ممکن نمایش میدهد. داستانِ معمار و نجوم: یک روایت محلی میگوید که حمدالله مستوفی خودش در طراحی بنای آرامشش دخالت داشته است. او که به نجوم و جغرافیا مسلط بود، اصرار داشت گنبد به شکلی ساخته شود که زاویه تابش نور در فصول مختلف، زمان دقیقِ اوقات شرعی را روی دیوارههای داخلی نشان دهد. غنای معماری این بنا در همین پیوند میان علم و هنر نهفته است. داستانِ کتیبهی گمشده: در میان قدیمیهای محله نقل است که در گذشته، کتیبهای زرین یا بسیار قیمتی بر بالای درِ ورودی نصب بوده که در جریان یکی از حملات یا آشوبهای تاریخی ناپدید شده است. امروزه کتیبهای از کاشی لاجوردی دورتادور بنا را گرفته که با خط ثلث، شجرهنامه حمدالله مستوفی و خاندانش (که به حر بن یزید ریاحی میرسد) بر آن نقش بسته است. معماریِ خاص: این بنا از معدود آرامگاههای ایران است که پلانی مربعشکل دارد اما در بالا به برجی هشتضلعی و سپس گنبدی مخروطی تبدیل میشود. تزیینات مقرنسکاری زیر گنبد و کاشیکاریهای فیروزهای آن، تضاد چشمنوازی با آجرهای سرخرنگ بدنه ایجاد کرده است. نکات کاربردی برای بازدید: دقت به کاشیکاری: به کاشیهای فیروزهای گنبد نگاه کن؛ این رنگ در برابر آفتاب تند قزوین جوری میدرخشد که از چند محله آنطرفتر هم قابل تشخیص است. سرداب: مزار اصلی حمدالله مستوفی در سرداب زیرین بنا قرار دارد. اگرچه دسترسی به آن همیشه ممکن نیست، اما فضای معنوی و سنگینیِ تاریخ را در همان صحن کوچک حیاط هم میتوان حس کرد. کتیبهی دورِ بنا: اگر دور بنا بچرخی، میبینی که کتیبهی لاجوردی فقط تزیین نیست؛ بلکه مثل یک کتابِ سنگی، تاریخچه زندگی او را برایت روایت میکند. Hamdallah Mustawfi Tomb
