HESAM ASHOORI
۵ ماه قبل
شهر گور (یا اردشیرخوره)، نخستین پایتخت سلسله ساسانی و یکی از شگفتانگیزترین شهرهای باستانی جهان از نظر طراحی هندسی است. این شهر که در اوایل قرن سوم میلادی به دستور اردشیر بابکان در دشت فیروزآباد فارس بنا شد، به دلیل پلان کاملاً دایرهای خود، نبوغ مهندسی ساسانیان را به رخ میکشد. تحلیل ویژگیهای استثنایی این شهر به شرح زیر است: ۱. پلان دایرهای؛ اوج هندسه و نظم شهر گور نخستین شهر دایرهای در ایران و یکی از دقیقترین نمونههای آن در جهان است: قطر دایره: شهر به قطر دقیق ۲ کیلومتر طراحی شده است. تقسیمبندی شعاعی: شهر به ۲۰ بخش مساوی تقسیم شده بود که توسط خیابانهای شعاعی به مرکز متصل میشدند. این طراحی اجازه میداد که مدیریت و نظارت بر تمام بخشهای شهر از مرکز آن به راحتی امکانپذیر باشد. دیوارها و خندق: دور شهر را دو دیوار خشتی عظیم و خندقی به عرض ۵۰ متر (که از آب رودخانه پر میشد) برای محافظت در برابر دشمنان فرا گرفته بود. ۲. منار میلو (نماد مرکزیت) در دقیقترین نقطه مرکزی شهر، برجی چهارگوش به نام «منار میلو» با ارتفاع حدود ۳۰ متر قرار دارد: کاربرد: باستانشناسان معتقدند این برج نه یک مناره مذهبی، بلکه نماد قدرت و مرکزیت شهر بوده و احتمالاً از بالای آن آتش مقدس دیده میشد یا برای نقشهبرداری دقیق شعاعی شهر از آن استفاده میکردند. ساختار: این منار از سنگهای لاشه و ملات گچ ساخته شده و هسته مرکزی کاخ یا معبد بزرگی بوده که امروزه تنها این بخش از آن باقی مانده است. ۳. رصدخانه یا تختنشین در نزدیکی منار مرکزی، سازهای به نام تختنشین قرار دارد که احتمالاً محل استقرار پادشاه یا یک آتشکده بزرگ بوده است. برخی پژوهشگران بر اساس طلوع و غروب خورشید در میان دیوارههای این بنا، احتمال میدهند که از این فضا برای محاسبات نجومی و تقویمی نیز استفاده میشده است. ۴. احیای دشت و سیستم آبیاری اردشیر پیش از ساخت شهر، با حفر تونلی در میان کوه، آبِ راکد دشت را تخلیه کرد تا زمین برای کشاورزی و ساختوساز آماده شود. این سیستم آبیاری پیشرفته باعث شد دشت فیروزآباد به یکی از حاصلخیزترین مناطق فارس تبدیل شود. مختصات بازدید: موقعیت: ۳ کیلومتری غرب شهر فعلی فیروزآباد، استان فارس. اهمیت: این شهر به همراه کاخ اردشیر و قلعهدختر در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است
